RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI Ukrayna yanıyor, dünyada kayıkçı kavgası sürüyor. İnsanlar yok yere evlerinden yurtlarından oluyor. Dünyanın lordları Rusya’ya insanlık dersi verirken kendi yaptıklarının hatırlanmasını istemiyorlar. Gazi Mustafa Kemal her zamanki gibi yine çok haklı; “Mecbur kalmadıkça savaş bir cinayettir”. Rusya’ya insanlık dersi vermeye çalışan ABD’nin eski Adalet Bakanı Ramsey Clark, Birinci Körfez Savaşı’ndan yıllar sonra şunları…
Hematoloji Nedir? Belirtileri Nelerdir? Teknolojinin ilerlemesi sayesinde sanal arama motorlarından yararlanarak merak ettiğimiz her konudaki bilgiye kolayca ulaşabilmekteyiz. İnternet portallarında en çok araştırılan konuların başında “Hematoloji nedir? Belirtileri nelerdir?” soruları gelmektedir. Tüm detayları tek bir içerikte aşağıdaki gibi bulabilirsiniz. Hematoloji, kısaca kan hastalıklarını ve kan üretiminde görev alan organların işleyişini inceleyen bilim dalı olarak açıklanabilir.…
LENFOSİT NEDİR? LENFOSİT NE İŞE YARAR? COVID 19 pandemisi sağlık okur yazarlığımızı çok arttırdı. Bu sürecin en popüler hücrelerinden biri de lenfositler oldu. Herkes bana aynı soruyu soruları soruyor; lenfosit değerlerim neden düşük, lenfosit ne işe yarar? Lenfosit, kemik iliğinde üretilen kan hücrelerinden biri. Bu hücreler bağışıklık sisteminin temel hücrelerini oluşturuyor. Lenfositler, vücudumuzu bakteri, virüs…
ONLINE SAĞLIK ÜRÜN SATIŞI RİSKLERİ- 1 Sadece Türkiye’de değil, dünyanın her köşesinde pandemi ile “online” alışveriş alışkanlığı çok yaygınlaştı. Doğal olarak “online” sağlık destek ürünleri, vitaminler ve bitkisel ürünlerin alışverişini yapmak son derece yaygın bir tüketici davranışı haline geldi. Ancak söz konusu olan sağlık ürünleri olunca büyük bir risk ortaya çıktı. Sadece ABD’de her iki…
4 ŞUBAT DÜNYA KANSER FARKINDALIK GÜNÜ Tam 172 ülkenin üye olduğu UICC (Uluslararası Kanser Kontrol Örgütü), 2005 yılında şubat ayının 4. gününü “Dünya Kanser Günü” olarak kabul etti ve o gün tüm dünyada kanser farkındalığını arttırmak için etkinlikler düzenlenmeye başladı. Kuruluş, tüm dünyayı güç birliğine davet ederek küresel kanser salgınına karşı savaş açtı. BM Genel…
BÜYÜK SALGINLAR: MASKENİN HİKAYESİ COVID-19 pandemisi sırasında en çok tartışılan konulardan biri maske konusuydu. DSÖ, başta “gereksiz” dedi, sonra maske takılmasını önerdi, kimileri maskeyi hep gereksiz gördü, kimileri takmaktan sıkıldı, isyan etti. Günlerce televizyonlarda “maske nasıl takılır?” konulu konuşmalar yapıldı ve hala konuşulmaya devam ediyor. Daha önce yazdım, maskenin tarihi, pandemilerin tarihi kadar eskidir,…
26 Kasım Dünya Demir Eksikliği Günü Son yıllarda her bir hastalık için bir farkındalık günü yaratılır oldu, bunların en eskilerinden biri de demir eksikliği anemisi günü. Demir eksikliği aslında toplumda ve özellikle üreme çağındaki kadın ve çocuklarda sık rastlanan bir sorundur. Tarih boyunca da öyle olagelmiştir. Roma İmparatorluğunun görkemli yıllarında, kansızlığı olan üreme çağındaki genç…
Omicron Varyantı Bize Ne Anlatıyor? 24 Kasım günü Güney Afrika ilk olarak OMICRON varyantını dünyaya açıkladı. Güney Afrikalı bilim insanları, insanlığı uyarmak dışında hiçbir şey kaygıya aldırmadan, salgının başında Çin’in yaptığının tam tersine, varyantı dünyaya hızla duyurarak büyük bir sorumluluk örneği gösterdiler. Omicron Yunan alfabesinin 15. harfi ve bu sayı dikkate değer ve isim verecek…
Geçtiğimiz hafta sevgili arkadaşım Prof. Dr. Simten Malhan’ın düzenlediği SAS-DER’in kongresine katıldım. Sağlık ve Sigorta Yöneticileri Derneğinin (SAS-DER) bu kongresinde ülkemizde sağlık konusu masaya yatırıldı. Kabul etmek gerekir ki, Türkiye’de bu alanda çok iyi yetişmiş bir insan gücü, sağlam sağlık yatırımcıları ve teknoloji var. Peki bu gerçekten de ülkemizi sağlık alanında bir cazibe merkezi haline…
Aşı Karşıtları, Cahillik ve Art Niyet Üzerine Aşı karşıtı, kimi bilim dışı fanatik grupları – aşı kararsızlarını elbette dışında tutuyorum- sosyal medyadan izliyorsunuzdur. Cahilliğin, sınır tanımazlığın ne olduğunu daha iyi anlatan az örnek vardır. Bu karşıtlığın satır aralarına bakarsanız insanın ilkel tarafı da ortaya çıkıyor. Örneğin bir insan 40.000 kişilik bir Faz III çalışma sonuçlarına…
İspanyol gribi konusunda yaptığım ilk yazının sonunda Atatürk’ün de İspanyol gribine yakalandığını yazmıştım. Devam edeyim. Sevgili dostum Turgut Gürer, yazdığı “Atatürk’ün Yaveri Cevat Abbas Gürer” isimli kitabında dedesi Cevat Abbas’ın ağzından şunları aktarıyor. “Atatürk, Almanya seyahati sırasında bir üşüme neticesinde böbreklerinden rahatsızlanmıştı. İstanbul’a avdetinde (dönüşü) yatacak kadar rahatsızlığı ilerledi. Birkaç gün tedaviden sonra hastalığın önüne…
İspanyol gribi ya da nam-ı diğer H1N1 virüsünün neden olduğu pandemi insanlık tarihinin en önemli salgınlarından biriydi. Bu virüs her yıl kılık değiştirerek karşımıza çıkmaya devam ediyor. En son onun torunu yani mutasyona uğramış hali olan domuz gribi 2009 yılında büyük bir pandemiye neden olmuştu. İspanyol gribi birçok başka isimle de anılır. İspanyollar ona Fransa’dan…
Pandemi hızını arttırarak ilerliyor ve tartışılan birçok tedavi ve korunma biçimi arasında herkesin hemfikir olduğu bir tek yöntem var: evde kalmak… Ama evde kalmak kolay değil. Gündelik koşuşturmaya ve sosyalleşmeye yatkın insanlık için bu uyulması en zor kurallardan biri haline geldi. Tabii bunun ekonomik nedenleri de var, o başka yazı konusu… Ancak sanırım bu “evde…
Bir önceki yazımı sorular sorarak bitirmiştim. Sorular sormaya devam ediyorum. Pozitif bilimler ile uğraşanların, öncü bilimsel kimlikleri nedeniyle çağına ve insanlarına karşı sorumluluk ve duyarlılıkları herkesten farklı olmalı mıdır? Yani bilim insanları yaşadıkları toplumlara karşı diğer insanlardan daha mı çok sorumluluk taşır? Bir Fizik profesörü laboratuvar kapısının tepesine bir at nalı asar. Şaşıran meslektaşları onun…
2016 yılının en dikkat çeken filmlerinden biriydi. Filmde amatör arkeolog Marcelino Sanz’ın öyküsü anlatılıyordu. Gerçek bir tarihi olayı konu alan bu filmde Sanz, Altamira mağaralarında yontma taş devrine ait bizon resimleri bulur. Bu bulgu bilim insanları arasında tartışma yaratır. Kilise, Darwin’in evrim teorisinin haklı çıkmasından korktuğu için bütün gücüyle Sanz ve ona inanan bilim insanlarına yüklenir.…
Grip aşılarını konu alan yazılarımın sonuncusunda kimleri aşılamalıyız ve grip aşılarının yan etkileri nelerdir sorularının yanıtlarını vermeye çalışacağım. Önceki iki yazımı okuyanlar, grip aşılarının koruyuculuk oranlarının yıllara göre değiştiğini ve en çok yüzde 60’lara kadar yükselebildiğini, bazen bu oranların %10’lara kadar düşebildiğini anımsayacaklardır. Ancak grip aşıları, ihmal edilebilir yan etkileri göz önüne alındığında, tüm eleştirilere rağmen her…
Grip aşılarını konu alan geçen haftaki yazımda grip aşılarının koruyuculuk oranlarının kimi yıllarda gerçekten çok düşük olabileceğini ve aşı tartışması yapılırken bu noktanın önemine vurgu yapmış ve sözü ilaç sektörüne getirerek yazıyı bitirmiştim. Kaldığım yerden devam edeyim. İlaç firmalarının temel amacı “kar etmek” isteğidir. Burada en ufak bir tartışma yok. Tıpkı diğer tüm sanayi kollarında olduğu gibi…
Bir kaç hafta önce aşıları konu alan yazıma gösterdiğiniz ilgiye teşekkür ederim. Yazımda şunları yazmıştım. “Bu aşı karşıtlığı tartışmasının temel nedeni belli ki grip aşıları. Çünkü grip aşılarının koruyuculuk oranları tartışmalı. Ama tartışma bu noktada kalmıyor, çocuk felcinden, hepatit aşısına, tüm aşılar zan altına giriyor. Tartışma bununla da bitmiyor, bilimi kirletenlerin yerine bilimin kendisi tartışılmaya…
Şinasi Sendromu diye adlandırdığım ve rahmetli Serol Teber’in yazdıklarından esinlendiğim yazıya gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim. O yazımda Şinasi sendromunu “çaresizlik, sosyal medya veya dost sohbetleri gibi sınırlı ortamlarda kızgınca yapılan eleştiriler, sıradan insanları hırçınca ama sessizce aşağılama isteği, kendini yaşadığı toplumdan soyutlama, yalnızlaşma, yalnızlaştıkça artan kibir, sorunun bir parçası olmaktan çıkıp kader kurbanı olduğuna inanış” olarak…
Köşemi izleyenler yaklaşık 15 yıldır “akademi-bilim” ilişkisini irdeleyen yazılar yazdığımı bilirler. Daha kısa süre önce HBT’de bu konuda toplam 10 yazı yazmış, hatta çok değer verdiğim bazı meslektaşlarımın tepkisini de almıştım. Bu yazılarıma online üye iseniz HBT’nin web sayfasından ulaşabilirsiniz. Geçtiğimiz hafta San Diego’da Amerikan Hematoloji Derneği’nin yıllık kongresindeydim, kongre izlenimlerim ile 11. yazıyı yazmaya…
İnanmayacaksınız yaşım 50’yi geçti ve ben bu yaşta piyano çalmaya merak sardım. Doğrusunu isterseniz başlangıçta olabileceğine pek aklım kesmiyordu ama sabırlı ve iyi bir piyano öğretmeni ve çabayla “eh işte” bir şeyler olabiliyormuş, onu gördüm. Arkadaşlarım, piyano çalmak istememin sağlıklı olmaya çalışmak, bellek fonksiyonlarımı korumak gibi nedenler yüzünden olduğunu sandı. Aslında ilgisi yoktu ama öyle…
Elimde Ankara Üniversitesi ve Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin kuruluşu ile ilişkili üç tane eşsiz kitap var. Bilenler bilir, ben Ankara Tıp Fakültesi mezunuyum, babam da bu fakülteden mezundu. Ama bu kitapların beni etkilemesi sadece Ankara Tıp Fakültesi mezunu olmamızla ilişkili değil. Kitapları bana öğretmenim Sayın Prof. Dr. Semih Baskan yolladı. Semih Öğretmen bizim hem hocalığımızı…
HBO’nun 5 bölümlük yeni dizisi Çernobil nükleer tehlikeyi yine gündemimize getirmeyi başardı. Johan Renck’in yönetmenliğini üstlendiği, HBO’nun 5 bölümlük yeni mini dizisi, insanlığın bitmek bilmez hırsını ve zavallılığını da gözler önüne seriyordu. Dizinin abartılı olduğunu söyleyenler çıktı ancak Çernobil Nükleer santralinin olduğu Pripyat şehri, günümüzde 1986 yılında terk edildiği haliyle halen orada bir korku abidesi…
Tevfik Uyar’ı bilen bilir, bilmeyenler için onu üç kelimeyle özetlemek mümkün. Bilimin muzip çocuğu..! Tevfik Uyar bizim HBT’ nin de yayın kurulu üyesidir, popüler bilim alanında yaptıkları ve yazdıklarıyla tanınan biridir. “Safsatalar” son kitabının adı, bakın orada ne diyor? “Herkesin kendini her konuda uzman sanması bir yana, mantığa uymayan, tutarlı bir yanı olmayan, doğru bilgiye…
Kahvaltı kapitalist düzenin yarattığı bir öğündür. Bildiğimiz anlamda kahvaltının hayatımıza girmesi, 19. yüzyılda ve kapitalizmin gelişimi ile yaşıttır. İnsanların düzenli mesai yapmaya başladığı bu yüzyılda yemek saatlerinin düzensizliği ciddi kargaşa yaratıyor ve iş gücü kayıplarına neden oluyordu. Kahvaltı alışkanlığının olmadığı bu yıllarda işçilerin önemli kısmı güne aç başlıyor ve sabah 10.00 sularında yemek için işe…
Geçtiğimiz haftalarda yalan ve narsizm üzerine yazmıştım. Yalan söylemenin ne kadar sıradanlaştığından, eskiye ait en çok utanma duygusunu özlediğimden söz etmiştim. Aslında yalanın, yalancının yüceltildiği bu çağın bir ismi var, “gerçek sonrası” çağı. “Post-truth” çağı veya ismine ister “gerçek ötesi”, ister “post-olgusal” veya isterseniz “gerçek sonrası” deyin, tam bir pandemi gibi tüm dünyayı etkisi altına…
Plasebo konusunda çok konuşuldu ama onun kötü kardeşi Nosebo daha az biliniyor. Nosebo ilk kez 1990’lı yıllarda popüler olmaya başladı ve son zamanlarda popülaritesi iyice arttı. Noseboyu tanımlamaktan çok bir örnek üzerinden açıklamak sanırım daha kolay anlaşılmasını sağlayacak. Şiddetli baş ağrısı olan birine kırmızı kapsüller içine nişastayı doldurup “bu çok etkili bir ağrı kesicidir” diye…
Ayhan Çavdar Okçuoğlu öğretmen ile ilk karşılaşmam 1986 yılındaydı. Ankara Tıp Fakültesinde öğrenciydim ve pediatri stajındaydık. Ayhan Öğretmenin dersinin olduğu gün bölüm çalışanlarında, asistanlarda büyük bir telaş olduğunu hatırlıyorum. O zamanlar neden bu kadar büyük bir heyecan yaşandığını tam anlayamamış hatta anlam da verememiştim. Ders saati amfideki yerlerimizi aldık, dersin ismi “Çinko” idi. Tam…
İnsan neden yalan söyler? Tüm dünyada büyük bir yalan yağmuru varken, ülkemizde bu yağmur sele dönüşmüşken, sıradanlaşmış, iyice kötüleşmiş, çirkinleşmişken yalan üzerine yazmadan olmaz. Kanımca patolojik anlamda yalan söylemenin ilk nedeni, yalan söylemenin yerel ve kültürel etkiyle büyük bir ayıp gibi görülmemesi ve insanların yalan söyleyerek emeksizce sonuç alabileceklerini hissetmeleri. Her insan yalan söyler, bunun…
İki haftadır bilimsel makalelere erişim sorunu hakkında yazıyorum. İlk iki yazımda bu bilimsel makalelere erişim konusunun, akademik çevreler ve bilimsel makaleleri basan yayınevleri arasında ne kadar önemli bir çatışma yarattığını ve yayınevlerinin geri adımlar attığını yazdım. Yayınevlerinin gelişmiş ülkelere sundukları paket belliydi; “publish and read…” Yani bilimsel makaleleri benim dergimde yayınla ve karşılığında dergilerimi ucuza…
